12 procent van de Nederlandse LNG-import in het eerste kwartaal van 2026 kwam uit Rusland, berekende het Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA). In die periode arriveerden in Rotterdam 44 LNG-tankers uit de Verenigde Staten en zes uit Rusland, maar het is onduidelijk welk deel daarvan in Nederland werd verbruikt of doorgevoerd. Dit valt op nu de EU een gefaseerd verbod heeft afgesproken dat een volledig verbod op Russisch LNG begin 2027 voorziet; importeurs moeten ondertussen meldingen of toestemming regelen afhankelijk van lopende contracten.

IEEFA stelde vast dat Russisch LNG in het eerste kwartaal van 2026 nog meetelde voor 12 procent van de Nederlandse LNG-import. De organisatie telde verkeersstromen naar Rotterdam en kwam tot het aantal van 44 LNG-tankers uit de Verenigde Staten tegenover zes uit Rusland in die drie maanden. Nederland hoorde daarmee bij vijf EU-landen die in dat kwartaal nog Russisch LNG importeerden. Spanje, Frankrijk, België en Portugal stonden ook op die lijst met respectieve aandelen van 26 procent, 35 procent, 40 procent en 11 procent, aldus dezelfde analyse.

Wie koopt, wie voert door

De aanwezigheid van Russisch gas in Nederlandse havens raakt zowel huishoudens als de energiesector. Een analyse uit maart 2025 concludeerde dat de EU het jaar daarvoor 21,9 miljard euro betaalde voor Russische olie en gas, meer dan de 18,7 miljard euro die aan militaire steun voor Oekraïne werd uitgegeven. Voor Nederland maakte die situatie zich concreet door een sterke stijging van de Russische LNG-import in 2024. Volgens die analyse importeerde Nederland in 2024 81 procent meer LNG uit Rusland dan het jaar daarvoor. Die toename kwam neer op ongeveer 1,7 miljard kubieke meter Russisch gas, wat de gebruikte rekensom gelijkstelt aan het jaarverbruik van circa 1,7 miljoen huishoudens bij een gemiddeld verbruik van 1.000 m3 per huishouden.

TNO-expert René Peters wijst erop dat Nederland ongeveer twee derde van zijn totale gasvraag via import dekt, en dat LNG een belangrijk deel van die invoer vormt. Peters zegt dat Russisch LNG in Europa ruwweg 15 procent van het geïmporteerde gas levert. Minister Sophie Hermans erkende dat er een "handjevol" langlopende contracten bestaat die nog doorlopen en niet eenvoudig zomaar kunnen worden beëindigd. Dat verklaart volgens haar deels waarom leveringen blijven plaatsvinden ondanks het EU-beleid.

Datagaten en tegenstrijdige boodschappen

Het bepalen van wie het Russische LNG uiteindelijk gebruikt is lastig. Rotterdam fungeert niet alleen als importhaven voor Nederland, maar ook als doorvoerhaven voor de rest van Europa. Daardoor is het moeilijk vast te stellen welk deel van Russisch LNG op de Nederlandse binnenlandse markten terechtkomt en welk deel wordt herverdeeld naar andere landen.

Mastheads

Er zijn aanwijzingen voor ruimere volumes in Nederlandse berekeningen. Een inschatting waarnaar een ministerie zou hebben verwezen en die gebaseerd zou zijn op gegevens van Europese netbeheerders liep op tot ongeveer 6 miljard m3 Russisch gas per jaar voor Nederland. Die berekening en de bijbehorende details over welke Nederlandse energiebedrijven nog contracten met Russische leveranciers hebben, verschijnen echter uitsluitend in één bron, DutchHeatingProducts.

Die claims zijn niet breed bevestigd in de overige stukken.

Bovendien verschillen officiële boodschappen over timing en handhaving. Een informatiepagina van de Douane stelt dat "vanaf 18 maart" het voor gasimporteurs verboden is om Russisch aardgas te importeren, en beschrijft de invoerstop als gefaseerd met meldplichtregels en uitzonderingen afhankelijk van contracten. Dat lijkt te contrasteren met analyses die benadrukken dat het EU-verbod op Russisch LNG pas volledig ingaat begin 2027 en dat bestaande langetermijncontracten nog ruimte laten voor doorlopende leveringen.

Analisten buiten de instanties reageren gevarieerd. Energiedeskundige Jilles van den Beukel van het Haags Centrum voor Strategische Studies zei over het IEEFA-cijfer dat het veel groter is dan hij had verwacht. De verschillende invalshoeken laten zien dat cijfers over volumes, doorvoer en eindverbruik in sommige gevallen gevoelig zijn voor interpretatie en voor de gebruikte methodologie.

Op politiek en juridisch vlak heeft de EU regels aangenomen die nieuwe langetermijncontracten met Rusland verbieden en die de invoer van Russisch gas in fases afbouwen. Het tijdpad voorziet een volledig verbod op LNG begin 2027 en een volledig verbod op pijpleidinggas in het najaar van 2027. Importeurs moeten volgens de huidige regels toestemming of meldingen indienen, afhankelijk van de voorwaarden van hun bestaande contracten.

Praktisch gezien betekent dit dat sommige leveringen nog door kunnen lopen zolang contractuele verplichtingen dat toestaan. Tegelijkertijd zet de Europese regelgeving een harde datum in de toekomst waarop LNG uit Rusland niet langer wettelijk kan binnenkomen. Dat zet importeurs en de havens die doorvoer verzorgen onder druk om hun stromen en contracten te herstructureren.

Related Articles

De eerstvolgende vaste mijlpaal is het volledige verbod op Russisch LNG begin 2027. Tot die datum moeten importeurs hun contractuele positie of meldingsplicht regelen; toezichthouders zoals de Douane blijven de gefaseerde invoerstop handhaven.

Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.