Israël onderschepte op 30 april een hulp- en activistenvloot bijna 1.000 kilometer uit de eigen kust bij Kreta en enterde zeven schepen. De vloot voer onder de naam Global Sumud Flotilla, vertrok uit Barcelona en verzamelde tientallen schepen en honderden vrijwilligers uit meerdere landen. Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken meldt dat meerdere schepen "veilig zijn tegengehouden" en dat opvarenden naar een Israëlische haven worden overgebracht. De Nederlandse overheid is in contact met families en met Israëlische autoriteiten om te achterhalen of er Nederlanders zijn en om consulaire bijstand te verlenen indien nodig.

De kern van de zaak is simpel en scherp. Israëlische marineschepen onderschepten op 30 april een konvooi dat koers zette naar Gaza, bijna 1.000 kilometer van de Israëlische kust. Volgens de organisatoren van de missie, de Global Sumud Flotilla, zijn ten minste zeven schepen geënterd. Met elf andere schepen werd het contact verloren. De actie speelde zich af op internationale wateren bij Kreta.

De organisatoren noemen de operatie een humanitaire missie. De vloot vertrok uit Barcelona en verzamelde activisten uit tientallen landen. Maar de schepen varieerden van kleine boten tot grotere vaartuigen zoals de Arctic Sunrise, waarmee Greenpeace deelnam. Honderden vrijwilligers namen deel. Volgens de organisatie werden meerdere schepen omsingeld door militaire speedboten en gingen Israëlische troepen aan boord.

Wat Israël zegt

Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken gaf een korte verklaring. De ministeriële dienst meldde dat meerdere schepen "veilig zijn tegengehouden" en dat opvarenden naar een Israëlische haven worden overgebracht. Israël zegt dat de vloot een gebied naderde dat het had bestempeld als een "actieve gevechtszone". Volgens Israël waren de schepen eerder opgeroepen koers te wijzigen naar de haven van Ashdod, waar hulpgoederen volgens Israël kunnen worden gelost en daarna naar de Gazastrook gebracht.

De Israëlische VN-ambassadeur Danny Danon herhaalde die lijn en zei dat de vloot "werd tegengehouden voordat ze ons gebied bereikten". Minister van Buitenlandse Zaken Sa'ar verklaarde dat alle opvarenden op een Israëlisch schip waren gezet en dat zij in de uren daarna van boord zouden worden gehaald op een Grieks strand.

Wat de organisatoren en andere partijen rapporteren

De Global Sumud Flotilla en deelnemende organisaties hebben scherpe beweringen gedaan over de inzet tegen hun schepen. Volgens de organisatoren werden opvarenden met lasers en semi-automatische wapens gedwongen naar de voorkant van de schepen te gaan en op handen en knieën te zitten. De organisatie noemde de actie "piraterij". Zij melden ook dat er boardingacties plaatsvonden op meerdere schepen.

Mastheads

Met elf schepen verloren ze het contact; het is onduidelijk waar die schepen zijn gebleven.

Greenpeace, dat met de Arctic Sunrise deelnam, riep wereldleiders op druk uit te oefenen op Israël om de opvarenden vrij te laten. In door het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken vrijgegeven beelden is te zien hoe een vrouw die volgens de autoriteiten activiste Greta Thunberg zou zijn een flesje water krijgt aangereikt door een militair. Die beelden circuleerden als bewijs van hoe opvarenden werden behandeld en kwamen naast de claims van gedwongen houdingen en bewapening.

Voor Nederlandse betrokkenen geldt dat de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, via een woordvoerder, contact heeft met families en met Israëlische autoriteiten om te achterhalen of er Nederlanders zijn aangehouden en om eventueel consulaire bijstand te verlenen. Een woordvoerder van de Nederlandse activisten, Marieke Stam, zei dat twee Nederlanders al naar Ashdod waren gebracht en dat er advocaten in Israël klaarstaan om bijstand te verlenen. Eerder meldde een van de Nederlandse opvarenden, de 21-jarige Jesse van Schaik uit Amsterdam, dat haar boot nog niet was geënterd en dat de vloot voor anker ging bij Kreta om te wachten tot het zware weer was opgeklaard; de niet-geënterde schepen zouden daarna verder varen richting Gaza.

Er is precedent. Eerder dit jaar werd al een leeg konvooi naar Gaza door Israël tegengehouden. Betrokken activisten noemden de nieuwe onderschepping weinig verrassend, maar schokkend vanwege de afstand waarop Israël opereert. Het feit dat de onderschepping bijna 1.000 kilometer van Israël plaatsvond, is voor veel betrokkenen het belangrijkste punt. Het roept vragen op over reikwijdte en jurisdictie op zee.

Internationale reacties liepen uiteen. Hulporganisaties en activisten roepen op tot diplomatieke druk en veiligheid voor burgers aan boord. Regeringen zeiden zich zorgen te maken over de veiligheid van hun burgers. De Nederlandse overheid beperkt zich publiekelijk tot contact met families en het aanbieden van consulaire bijstand wanneer nodig.

Wat telt is de praktische uitkomst voor de opvarenden. Volgens de Israëlische verklaring zijn meerdere mensen van boord gehaald en naar een Israëlische haven gebracht.

Volgens Sa'ar worden de opvarenden in de uren na de onderschepping van boord gehaald op een Grieks strand. Dat proces bepaalt straks welke juridische en diplomatieke stappen volgen.

Related Articles

Opvarenden worden in de uren na de onderschepping van boord gehaald op een Grieks strand; die procedure bepaalt welke juridische en diplomatieke stappen volgen. De Nederlandse overheid blijft contact houden met Israëlische autoriteiten en met families om vast te stellen of Nederlanders zijn aangehouden en om consulaire bijstand te verlenen.

Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.