Scanauto’s die door Nederlandse steden rijden, leggen jaarlijks naar schatting een half miljoen verkeerde parkeerboetes op. Ondanks de inzet van kunstmatige intelligentie en algoritmes blijkt het systeem niet bestand tegen de complexiteit van de straat. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) waarschuwt dat gemeenten te veel vertrouwen op de techniek en onvoldoende toezicht houden.

Automatische parkeercontrole: efficiënt maar foutgevoelig

De opkomst van scanauto’s heeft het straatbeeld veranderd. Waar vroeger parkeerwachters te voet of op de fiets rondgingen, rijden nu voertuigen die automatisch kentekens scannen en controleren of er betaald is voor de parkeerplek. Deze scanauto’s volgen routes die zijn gegenereerd door algoritmes en maken het handhavingsproces sneller en minder fysiek belastend voor handhavers. Dat klinkt als een vooruitgang.

Het blijkt echter dat deze technologie niet altijd de juiste conclusies trekt. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) leidt het gebruik van scanauto’s tot een half miljoen onterechte boetes per jaar. Dat is meer dan 10 procent van alle boetes die op deze manier worden uitgedeeld. De AP baseert dit op schattingen van het aantal uitgevoerde scans en het aantal opgelegde boetes bij gemeenten.

Jaarlijks scannen gemeenten met deze voertuigen tussen de 250 en 375 miljoen kentekens. Daar komen jaarlijks 3 tot 5 miljoen parkeerboetes uit voort. Het probleem zit hem in de manier waarop de scanauto’s beslissen wanneer een auto beboet wordt. Ze kunnen namelijk alleen zien dat een auto ergens geparkeerd staat, niet de context daaromheen.

De menselijke factor ontbreekt

Dat is waar het fout gaat. De systemen herkennen bijvoorbeeld niet of een auto slechts kort stopt om te laden of te lossen, wat in veel gevallen is toegestaan. Ook kunnen ze niet controleren of er een gehandicaptenparkeerkaart zichtbaar in de auto ligt.

Bovendien is de scanner niet in staat om uitzonderingen te herkennen die een menselijke parkeerbeheerder meestal wel ziet.

Vroeger lag een parkeerbon zichtbaar onder de ruitenwisser. Tegenwoordig ontvangen automobilisten een boete per post, vaak pas dagen later. Dat maakt het lastiger om op het moment zelf te reageren of een parkeerbeheerder ter plekke te overtuigen van een vergissing. Hierdoor kunnen bestuurders onbewust dezelfde fout blijven maken.

Mastheads

De AP waarschuwt gemeenten dat zij verantwoordelijk blijven, ook als zij het hele proces hebben uitbesteed aan commerciële partijen. Gemeenten mogen niet simpelweg vertrouwen op de algoritmes en de geautomatiseerde systemen zonder zelf kritisch toezicht te houden.

Bezwaar maken is een bureaucratische hindernisbaan

Automobilisten die een onterechte boete ontvangen, kunnen bezwaar maken. Maar dat blijkt een tijdrovend en ingewikkeld proces. Vaak moeten ze de boete eerst betalen, terwijl het bezwaar in behandeling is. Dat kan leiden tot financiële problemen, vooral als fouten zich herhalen. De AP noemt dit een probleem, omdat het extra druk legt op kwetsbare groepen in de samenleving.

Daarnaast groeit de digitale kloof. Parkeerboetes worden steeds meer digitaal afgehandeld, met onder meer chatbots die bezwaar afhandelen. Voor mensen die minder digitaal vaardig zijn, betekent dit een extra drempel. Zij lopen het risico dat ze niet goed weten hoe ze hun recht kunnen halen.

Het gevolg: veel mensen blijven met onterechte boetes zitten of betalen uit frustratie zonder hun zaak te kunnen bepleiten. De AP roept gemeenten dan ook op om meer parkeercontroleurs op straat te laten werken, zodat menselijke beoordeling beter mogelijk is. Dit zou het aantal fouten kunnen verminderen en het bezwaarproces toegankelijker maken.

Gemeenten vertrouwen te veel op techniek

Wat opvalt is hoe veel vertrouwen gemeenten lijken te hebben in de automatische systemen. Volgens een woordvoerder van de AP denken ze vaak dat AI en algoritmes het werk perfect kunnen doen. Maar de realiteit toont aan dat de technologie nog lang niet foutloos is.

De menselijke factor blijft belangrijk, zeker bij complexe situaties waar een scanner geen rekening mee kan houden. Gemeenten moeten zich realiseren dat ze zelf verantwoordelijk blijven voor de handhaving, ook als ze het uitbesteden. Controle en toezicht zijn onmisbaar.

De AP hoopt dat raadsleden hun wethouders hierover kritisch zullen bevragen en dat er meer aandacht komt voor de risico’s van geautomatiseerde handhaving. Het gaat tenslotte om het vertrouwen van burgers in een eerlijk en rechtvaardig systeem.

Scanauto’s laten zien dat digitalisering in het openbaar bestuur vooruitgang kan bieden, maar ook nieuwe problemen met zich meebrengt. Dit benadrukt hoe belangrijk menselijke controle blijft binnen geautomatiseerde processen. Zonder die balans blijven onterechte boetes oplopen, wat vervelende gevolgen heeft.

Related Articles

De inzet van scanauto’s bracht snelle en efficiënte parkeercontrole, maar blijkt niet zonder grote fouten. Half miljoen onterechte boetes per jaar is een forse blunder die gemeenten niet mogen negeren. Het vertrouwen in AI moet gepaard gaan met scherp toezicht en menselijke beoordeling, anders blijven automobilisten de dupe.

Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.