Het Voedingscentrum komt met een stevige update van de Schijf van Vijf. Vanaf nu raadt het aan om niet meer dan één gehaktbal per week te eten, met een duidelijke daling in de aanbevolen hoeveelheid rood vlees en meer nadruk op plantaardige eiwitbronnen. De richtlijnen houden rekening met zowel je gezondheid als het milieu.

Schijf van Vijf: oud concept krijgt nieuwe koers

Sinds 1953 begeleidt de Schijf van Vijf Nederlanders bij het maken van gezonde voedingskeuzes. Het is een overzichtelijk model waarin producten zijn ingedeeld op basis van hun gezondheidswaarde en milieueffecten. In het bekende blauwe vak staan bijvoorbeeld water en suikerloze dranken, terwijl het gele vak vol zit met vezelrijke producten zoals volkorenbrood en zilvervliesrijst.

De laatste grote aanpassing dateert alweer van tien jaar geleden. Sindsdien zijn er vooral kleine wijzigingen geweest. Maar nu maakt het Voedingscentrum grote stappen, ingegeven door nieuwe wetenschappelijke inzichten en een steeds urgenter klimaatvraagstuk. De vernieuwde Schijf van Vijf verschijnt in april 2026, maar de richting is al duidelijk.

Look, de grootste verandering zit in het roze vak, waar eiwitten centraal staan. Hier ligt de focus voortaan op minder dierlijke producten en meer plantaardige alternatieven. Peulvruchten, noten en andere plantaardige eiwitbronnen krijgen een prominentere plek. Dat sluit aan bij adviezen van de Gezondheidsraad en het RIVM, die zich baseren op recente wetenschappelijke consensus.

Strengere limieten voor vlees, vooral rood vlees

Voor volwassen mannen geldt straks een maximum van 300 gram vlees per week. Dat is een flinke stap terug ten opzichte van 2016, toen nog 500 gram werd toegestaan. Rood vlees, zoals biefstuk en rosbief, mag hooguit 100 gram per week bedragen.

Dat is een halvering van het oude advies, dat op 300 gram stond.

Mastheads

Wie fan is van gehaktballen, moet nu opletten: niet meer dan één per week wordt aangeraden. Bewerkte vleesproducten als worst, ham en spek krijgen het dringende advies om die zo min mogelijk te eten. Uit onderzoek blijkt dat een hoge consumptie van rood en bewerkt vlees het risico op hart- en vaatziekten verhoogt, en ook andere gezondheidsproblemen in de hand werkt.

De productie van vlees is daarnaast een zware last voor het milieu. Het kost veel water en zorgt voor veel broeikasgassen. Daarom koppelt het Voedingscentrum gezondheid aan duurzaamheid. Petra Verhoef, directeur van het Voedingscentrum, benadrukt dat ze met deze nieuwe richtlijnen niet alleen aan de eigen gezondheid denken, maar ook aan de toekomst van de planeet.

Meer planten op het bord, minder zuivel

Het Voedingscentrum moedigt aan om vaker plantaardige zuivelvervangers te kiezen in plaats van traditionele zuivelproducten. Dit past bij de bredere trend om dierlijke producten te minderen vanwege hun milieubelasting. Zo probeert de nieuwe Schijf van Vijf ook de doelstellingen van het VN-klimaatpanel IPCC te ondersteunen, dat pleit voor een maximale opwarming van 1,5 graad.

Peulvruchten krijgen een concrete aanbeveling: 250 gram per week. Dat is een stap verder dan het eerdere advies dat simpelweg aangaf dat mensen wekelijks peulvruchten moesten eten. De nadruk ligt nu op een duidelijk gewicht, zodat mensen beter weten waar ze aan toe zijn.

De vernieuwde Schijf van Vijf blijft herkenbaar met haar vijf vakken, maar de inhoud is aangepast aan de nieuwste inzichten. Het Voedingscentrum laat zien dat gezond eten bij allerlei leefstijlen past. De schijf moet daarbij helpen om makkelijke, duurzame keuzes te maken.

Voedselveiligheid en schadelijke stoffen in beeld

Naast gezondheid en duurzaamheid krijgt voedselveiligheid meer aandacht. Schadelijke stoffen zoals PFAS, die vaak in vis voorkomen, vormen een dilemma. Vis blijft aanbevolen vanwege de gezondheidsvoordelen, maar de aanwezigheid van deze stoffen vraagt om een afweging.

That said, wieke van der Vossen, expert voedselveiligheid bij het Voedingscentrum, zegt dat consumenten daar weinig aan kunnen doen. Producenten en beleidsmakers moeten oplossingen zoeken om de hoeveelheid schadelijke stoffen in het voedsel te verminderen.

Het Voedingscentrum heeft bij het vernieuwen van de Schijf van Vijf ook gekeken naar veilige grenswaarden. Eten volgens de nieuwe richtlijnen helpt om meestal onder die grenzen te blijven, maar sommige knelpunten blijven bestaan.

Related Articles

De nieuwe Schijf van Vijf moedigt aan om minder vlees te eten, meer plantaardige producten te kiezen en zo gezondheid en milieu beter in balans te brengen. Als je deze richtlijnen volgt, help je niet alleen jezelf, maar ook de planeet. Hoe snel de Nederlandse consument deze aanpassingen omarmt, blijft afwachten.

Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.