Morgen valt de beslissing van de RDW over Tesla's 'Full Self-Driving'. Kijk, dat kan veel sneller veranderen dan je denkt. De vraag is natuurlijk: wie is straks verantwoordelijk als er een ongeluk gebeurt?

Wat staat er op het spel?

Morgen verwacht de RDW te beslissen of Tesla's 'Full Self-Driving (FSD) Supervised' systeem op Nederlandse wegen mag rijden. Dat systeem kan routenavigatie overnemen, sturen, van rijstrook wisselen en parkeren, maar vereist dat de bestuurder alert blijft en de controle kan overnemen.

Tesla heeft eerder aangegeven te verwachten dat er op 10 april een definitieve beslissing komt. De RDW zelf zei dat de laatste fase van de beoordeling nog loopt. Als de toelating er komt, betekent dat niet alleen iets voor Nederlandse eigenaren van Tesla's: de goedkeuring kan een snelle uitrol in andere Europese landen vergemakkelijken.

Het systeem dat Tesla aanbiedt is software die al op veel auto's aanwezig is. Bram Luyten, die in de berichtgeving wordt aangeduid als Tesla-kenner, legt uit dat veel voertuigen de benodigde software al geïnstalleerd hebben. Dat maakt een snelle activatie technisch mogelijk zodra de autoriteiten groen licht geven.

Wie is aansprakelijk bij een ongeluk?

De belangrijkste juridische vraag is wie aansprakelijk is wanneer er iets misgaat. Rembrandt Groenewegen, jurist verkeer en letselschade bij DAS Rechtsbijstand, zegt dat de huidige situatie juridisch niet anders is dan bij conventionele auto's: de persoon achter het stuur blijft verantwoordelijk zolang de bestuurder volgens de regels moet blijven opletten en klaar moet zijn in te grijpen.

Groenewegen benadrukt dat het FSD‑label met 'Supervised' aangeeft dat de technologie een gevorderde rijhulp is, geen vervanging van de bestuurder. Als er een incident plaatsvindt en de bestuurder kon en moest ingrijpen, dan rust de verantwoordelijkheid in de eerste plaats bij die bestuurder.

Verzekeraars kunnen volgens Groenewegen schade verhalen op bestuurders als ze bewuste roekeloosheid aantonen. Dat begrip omvat voorbeelden zoals het gebruik van een telefoon, het bewust achterover zetten van de stoel of het bekijken van een film tijdens het rijden.

Kun je de fabrikant aansprakelijk stellen?

Wat als de fout in de software zit? Juridisch is dat lastiger vast te stellen. Groenewegen legt uit dat om de aansprakelijkheid naar de fabrikant of de software te verschuiven, moet worden aangetoond dat de zelfrij-software een fout heeft gemaakt of onveilig was. Dat vergt technisch bewijs: data uit de auto, logbestanden en reconstructies van het incident.

In de praktijk leidt dat vaak tot lange procedures met deskundigenonderzoek. En zelfs als uit analyse blijkt dat de software een foute beslissing nam, blijft de vraag bestaan of de bestuurder op dat moment voldoende kans had om tijdig in te grijpen. De bewijslast speelt een grote rol.

Mastheads

Waarom Nederland een sleutelrol kan spelen

Omringende landen houden Nederland goed in de gaten. Een positief besluit van de RDW kan funge-ren als een soort toegangspoort naar de Europese markt voor Tesla. De reden is simpel: veel Europese regels zijn gebaseerd op onderlinge erkenning en praktische precedenten.

Bram Luyten wijst erop dat de software al in veel auto's aanwezig is, en dat daardoor de functie mogelijk meteen beschikbaar is voor bestuurders zodra die in een land met toelating rijden. "Er wordt gezegd dat als je de grens over rijdt en je auto opnieuw opstart, je die functie ook onmiddellijk beschikbaar hebt", aldus Luyten — al voegde hij toe dat dat nog niet zeker is.

Praktische gevolgen voor bestuurders

Als de RDW akkoord gaat, kunnen veel Tesla-rijders in Nederland meteen de FSD-functie gebruiken. Dat verandert de dagelijkse praktijk: meer kilometers onder gedeeltelijke autonome besturing, meer data die wordt verzameld en potentieel meer incidenten waarbij het onderscheid tussen menselijk handelen en softwarebeslissing centraal staat.

De RDW's beslissing zal ook bepalen welke eisen er precies aan de bestuurder worden gesteld: moet hij constant fysieke contact houden met het stuur? Volstaat visuele aandacht? Welke bewijsmiddelen zijn toegankelijk voor slachtoffers en verzekeraars? Dat zijn operationele keuzes die voorafgaand aan toelating door de autoriteit worden meegewogen.

Verzekeraars en rechtszaken

Verzekeraars zullen volgens Groenewegen alert reageren. Als er meer voertuigen op de weg rijden met zulke systemen, neemt de kans op claims toe. Verzekeraars kijken vooral naar gedragingen die wijzen op onachtzaamheid en of bestuurders de interface van het systeem hebben misbruikt. In gevallen van geconstateerde bewuste roekeloosheid kunnen verzekeraars kosten verhalen op de bestuurder.

Als er fouten in de software aan het licht komen, zijn er ook mogelijkheden om de fabrikant aan te spreken. Maar die procedures zijn complex en nemen tijd. Technische reconstructie van ongevallen wordt dan vaak doorslaggevend.

Technische kant: aanwezig, maar niet volmaakt

Omdat veel Tesla's de FSD-software al hebben, kan de uitrol technisch snel gaan. Maar dat wil niet zeggen dat de systemen foutloos zijn. Het label 'Supervised' zegt juist dat de bestuurder blijft bijdragen aan de veiligheid. Voor veel bestuurders betekent dat een omslag in gedrag en een herijking van wat men van de auto verwacht.

Autonoom rijden blijft veel aandacht vragen in het verkeer: situaties die menselijke intuïtie vragen — onverwachte voetgangers, ingewikkelde kruispunten, onvoorspelbare fietsers — blijven lastige tests voor software. Hoe het systeem zich houdt in zulke gevallen bepaalt uiteindelijk of aansprakelijkheid naar de fabrikant verschuift of bij de bestuurder blijft liggen.

Wat kunnen bestuurders doen nu?

Bestuurders die een Tesla hebben of overwegen er een te kopen, doen er goed aan zich voor te bereiden. Zorg dat je op de hoogte bent van de voorwaarden waaronder FSD gebruikt mag worden. Lees wat je verzekeraar dekt en welke plichten je als bestuurder hebt bij gebruik van geavanceerde rijhulpsystemen.

Daarnaast is het verstandig om je rijgedrag aan te passen: blijf alert, houd handcontact met het stuur wanneer dat vereist is en neem geen risico's die door verzekeraars als bewuste roekeloosheid worden aangemerkt. Dat beperkt niet alleen je eigen risico, maar ook de juridische complicaties als er iets misgaat.

Breder debat blijft noodzakelijk

De beslissing van de RDW is technisch en juridisch relevant, maar raakt ook onderwerpen als transparantie van algoritmes, toegang tot logdata en internationale regels voor grensoverschrijdend gebruik van autonome functies. Europese landen zullen elkaar in de gaten houden en mogelijk volgen, of juist hun eigen regels aanscherpen.

Voor nu gaat de aandacht naar Nederland: krijgt Tesla groen licht, dan is de kans groot dat de discussie over verantwoordelijkheid, verzekeringen en technische betrouwbaarheid snel concreter wordt in rechtbanken en op de weg.

Related Articles

Tesla meldde eerder te verwachten dat de RDW‑beslissing op 10 april zou vallen; de RDW bevestigde dat de laatste beoordelingsfase nog loopt.

Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.