Het DigiD-contract is net met twee jaar verlengd tot augustus 2028, en tegelijk meldden gebruikers recente storingen en gepland onderhoud die inloggen kunnen verstoren. Wil je DigiD aanvragen? Let op: Logius heeft de regels verruimd zodat mensen met een BSN die in het buitenland wonen nu ook een DigiD kunnen aanvragen, maar voor sommige formele procedures is DigiD nog niet voldoende. Het ministerie verlengde het contract met IT-leverancier Solvinity omdat een tijdige overgang niet haalbaar was, en drie burgers verloren een spoedprocedure tegen die verlenging; controleer daarom eerst de storingsstatus bij MijnOverheid of Logius voordat je belangrijke zaken regelt.

Je wilt DigiD aanvragen en je hoopt dat dat snel en veilig gaat. De afgelopen weken zijn er technische meldingen en politieke discussie geweest. Dit artikel legt helder uit wie er nu DigiD kan aanvragen, wanneer DigiD volstaat, welke extra veiligheidslagen er bestaan, en wat de recente contractverlenging voor jou betekent.

Wie kan DigiD aanvragen, en hoe werkt het praktisch?

Logius geeft nu mensen zonder Nederlandse nationaliteit die in de Europese Economische Ruimte wonen en een relatie met de Nederlandse overheid hebben, de mogelijkheid om DigiD aan te vragen. Voorwaarde is dat je een Burgerservicenummer, het BSN, hebt. De procedure is meervoudig: je doorloopt het online aanvraagproces en je moet daarna een activeringscode ophalen bij een DigiD-balie. Dat ophalen is verplicht, volgens Logius, en bedoeld om de identiteit fysiek te verifiëren.

Deze verruiming is vooral bedoeld voor grensarbeiders en mensen die buiten Nederland wonen maar administratief wel bij Nederlandse instanties bekend zijn. Praktisch gezien betekent dit dat je niet alleen je persoonsgegevens online invult. Je plant een bezoek aan een balie om de activeringscode op te halen. Die stap is ontworpen om misbruik tegen te gaan en om ervoor te zorgen dat iemand echt toegang krijgt tot het BSN waarmee de DigiD wordt gekoppeld.

Historisch is DigiD gefaseerd uitgebreid. In eerdere fases zijn proeven gedaan met alternatieve inlogmethoden en groeide het aantal gebruikers van enkele tienduizenden naar honderdduizenden, volgens projectrapporten. Die stappen tonen dat Logius en projectleiders al langer werken aan zowel technische als gebruikersgerichte veranderingen van DigiD.

Wanneer is DigiD niet genoeg en welke risico's heeft dat voor gemeenten?

Voor veel online zaken is DigiD voldoende. Maar voor formele aanvragen onder wetten zoals de Participatiewet gelden andere regels. De wet noemt expliciet documenten als paspoort, Nederlandse identiteitskaart en vreemdelingendocument als toereikende middelen voor identificatie. DigiD staat niet op die lijst.

Jurist Kim Brummans waarschuwt dat gemeenten juridisch niet kunnen volstaan met alleen een DigiD-login om aan de identificatieverplichting van de Participatiewet te voldoen.

Die wettelijke eis heeft geldelijke consequenties. Het Rijk verstrekt budgetten aan gemeenten voor de uitvoering van de Participatiewet. Als gemeenten niet de juiste identificatiemiddelen gebruiken, kan dat leiden tot onrechtmatige betalingen. Brummans signaleert daarmee een direct financieel risico voor gemeenten bij het blind varen op alleen digitale identificatie via DigiD.

Kortom, DigiD is praktisch en breed inzetbaar, maar voor bepaalde uitkeringen en juridische verplichtingen volstaat het niet als bewijs van identiteit. Als je een aanvraag doet die onder de Participatiewet valt, neem dan de gevraagde papieren documenten mee of volg de instructies van je gemeente.

Mastheads

Veiligheid en extra authenticatiemethoden

DigiD werkt niet alleen met gebruikersnaam en wachtwoord. Er zijn proeven en gefaseerde uitrol van extra authenticatiemiddelen, vergelijkbaar met methoden uit internetbankieren. Projectleiders noemen voorbeelden als sms-codes en bankauthenticatie. Een concreet hulpmiddel dat vaker wordt genoemd, is de Random Reader van Rabobank. In proeven zijn zowel sms-verificatie als middelen uit internetbankieren getest en later stapsgewijs ingevoerd.

Die extra factoren voegen een tweede laag toe boven je gebruikersnaam en wachtwoord. In een proef kan dat bijvoorbeeld betekenen dat je, naast inloggen, een transactie- of verificatiecode via sms ontvangt. Volgens de projectrapporten leverden deze proeven veel nieuwe gebruikers op tijdens eerdere fasen. Voor jou als gebruiker betekent dit dat je naast je wachtwoord mogelijk ook een tweede apparaat of code nodig hebt voor sommige handelingen.

Dat heeft twee gevolgen. Ten eerste wordt je account veiliger tegen identiteitsfraude. Ten tweede kan het inloggen complexer worden, vooral als je geen toegang hebt tot je mobiele telefoon of bankhulpmiddel. Houd daar rekening mee als je belangrijke zaken met de overheid wilt regelen.

Beschikbaarheid: storingen en gepland onderhoud

De afgelopen periode waren er meldingen van storingen. Logius bevestigde dat er op een dag een storing was die inloggen traag of onmogelijk maakte. Tegelijkertijd gaf het beheerplatform MijnOverheid op dat moment nul storingen aan. Die mismatch zorgde ervoor dat gebruikers wisselende ervaringen meldden; sommige accounts waren volledig onbereikbaar, bij anderen traden functielimieten op tijdens het inloggen.

Er stond nachtelijk onderhoud gepland. Op 12 mei vond extra onderhoud plaats tussen 0.00 uur en 4.00 uur. Voor 13 mei stond gepland onderhoud in de agenda, waarbij korte onderbrekingen mogelijk waren. Door die geplande onderhoudsvensters kan het slim zijn om je belangrijke DigiD-zaken niet op het laatste moment te plannen. Controleer voor je inlogpoging de storings- en onderhoudspagina's van MijnOverheid en de meldingen van Logius.

Als je tijdens een deadline een digitale handeling moet doen, plan dan een backup: kies een eerdere dag om in te loggen, of neem contact op met de instantie waar je iets moet regelen. Storingen en onderhoud zijn niet altijd lang, maar ze kunnen precies samenvallen met een belangrijke deadline.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken verlengde het lopende contract met IT-leverancier Solvinity tot augustus 2028. Staatssecretaris Van der Burg gaf als reden dat er te weinig tijd was om uiterlijk in augustus over te stappen naar een andere leverancier. Volgens de documenten die aan de Kamer zijn voorgelegd duurt een leverancierswisseling normaal gesproken zes tot twaalf maanden.

Die verlenging leidde tot verzet van burgers. Drie burgers probeerden via een spoedprocedure bij de rechtbank de verlenging tegen te houden.

Zij vreesden dat een overname door een Amerikaanse partij zou kunnen betekenen dat Amerikaanse wetgeving toegang tot gegevens mogelijk maakt of dat toegang kan worden geblokkeerd. De rechter verklaarde die spoedprocedure ongegrond in een korte uitspraak. De rechtbank kondigde aan dat de volledige motivering binnen twee weken openbaar zou worden gemaakt.

Naast de rechtszaak was er een grote publieke petitie tegen de overname. De petitie had op een gegeven moment ruim 190.000 handtekeningen, een cijfer dat in de berichtgeving werd genoemd. Tegenstanders noemen nationale soevereiniteit over data en mogelijke gevolgen van buitenlandse wetgeving als hun voornaamste argumenten. Het kabinet en betrokken ambtenaren verwezen op praktische risico's bij een snelle overgang en de normale doorlooptijd van een leverancierswisseling als reden om de verlenging door te zetten.

Voor jou als gebruiker betekent dit dat de technische uitvoering en het eigendom van de infrastructuur politieke en juridische aandacht blijven krijgen. Dat kan invloed hebben op toekomstige beslissingen over waar en hoe DigiD wordt beheerd.

Praktische samenvatting: als je buiten Nederland woont maar binnen de EER en je hebt een BSN, kun je DigiD aanvragen via het online formulier en de activeringscode ophalen bij een DigiD-balie, volgens Logius. Controleer altijd voor belangrijke inlogpogingen de storings- en onderhoudsstatus bij MijnOverheid of Logius, en wees je ervan bewust dat DigiD niet voldoende is voor alle officiële identificatieverplichtingen, zoals bij aanvragen onder de Participatiewet, volgens jurist Kim Brummans.

Related Articles

De rechtbank beloofde dat de volledige motivering van de afwijzing van de spoedprocedure binnen twee weken openbaar wordt gemaakt. Dat document kan duidelijkheid geven over juridische zorgen rond de verlenging met Solvinity en de toegang tot DigiD-gegevens.

Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.