140 passagiers en drie bemanningsleden werden deze week van de Christiaan B van boord gehaald bij een evacuatie op de Oosterschelde. Tegelijk sloot de Onderzoeksraad Voor Veiligheid een onderzoek naar een ernstige botsing bij de Erasmusbrug af waarbij een rondvaartboot omsloeg en zes mensen, waaronder een kind, uit het water werden gered. Beide incidenten laten zien waar het bij stads- en recreatievaart structureel mis kan gaan en welke vragen je als passagier moet stellen voordat je instapt. Voor jou: controleer bemanning, communicatiemiddelen en het noodplan van de aanbieder, en vraag naar recente trainingen of audits.

De OVV waarschuwt voor structurele regieproblemen op drukke binnenstedelijke vaarwegen, terwijl de evacuatie bij Neeltje Jans laat zien dat een kleine mechanische blokkade een grootschalige reddingsoperatie kan veroorzaken. Dat contrast bepaalt nu het advies voor iedereen die een rondvaart overweegt: bewust kiezen en kritisch vragen stellen.

Wat de OVV vond bij de botsing bij de Erasmusbrug

Maar de Onderzoeksraad Voor Veiligheid concludeerde na onderzoek naar de botsing op de Nieuwe Maas bij de Erasmusbrug op 21 juli 2022 dat er meer regie en professionalisering nodig is voor drukke binnenstedelijke vaarwegen. De raad schreef letterlijk: "Zeeschepen, binnenvaartschepen, passagiersschepen, pleziervaart en watertaxi's varen kriskras door elkaar". Maar de botsing vond plaats tussen een watertaxi en een rondvaartboot; die rondvaartboot sloeg om. Zes opvarenden, waaronder een kind, konden uit het water worden gered.

De OVV identificeerde meerdere samenvallende oorzaken. Beide bestuurders gaven aan elkaar niet op tijd te hebben gezien. En de tussenkomst van een ander passagiersschip maakte dat zicht nog lastiger. Daarnaast was informatie op boordapparatuur over positie en snelheid van andere schepen niet goed beschikbaar. Ook de raad merkte op dat AIS en radar in de omgeving van de Erasmusbrug enigszins vertraagd kunnen werken en dat watertaxi's moeilijk op radar zichtbaar zijn.

Procedurele fouten speelden ook een rol. De watertaxi voer midden op de vaarweg en volgens de OVV trokken schippers zich regelmatig niets aan van instructies van Watertaxi Rotterdam.

De gezagvoerder van de rondvaartboot had zijn vertrek vanaf de aanlegsteiger niet gemeld. Verder wees de raad op afleidende neventaken aan boord: op een watertaxi is de schipper soms het enige bemanningslid, terwijl de verantwoordelijkheid groot is.

Een belangrijke conclusie van de OVV is dat er te weinig eisen gelden voor kleine, snelle motorboten die bedrijfsmatig passagiers vervoeren. Daardoor vallen schippers met veel verantwoordelijkheid niet altijd onder passende regels. Bovendien de OVV adviseerde meer training, minder afleiding voor schippers en een minder complexe inrichting van de Nieuwe Maas.

De evacuatie op de Oosterschelde en wat dat leert

Op de Oosterschelde, ter hoogte van Neeltje Jans, raakte het 52 meter lange en 9 meter brede passagiersschip Christiaan B in de problemen toen een veiligheidslijn in de schroef vaststak. Het schip raakte daardoor niet meer manoeuvreerbaar. De schipper probeerde terug naar de haven te varen, maar dat lukte niet.

Mastheads

De Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij haalde in totaal 140 passagiers en drie bemanningsleden van boord.

Bij de evacuatie werden ook een helikopter en een vliegtuig ingezet die enige tijd boven het schip cirkelden. Nicole Totté, directeur van Deltapark Neeltje Jans, zei dat het een ervaren schipper betrof die een fout had gemaakt en dat er geen paniek aan boord ontstond. Onder de opvarenden bevond zich een schoolklas van groep 8. Duikers zullen de exacte schade aan de schroef onderzoeken.

De Christiaan B was eerder al eens in de problemen: in februari 2018 moesten 81 mensen worden geëvacueerd nadat de motor uitviel, en in 2010 traden stuurproblemen op. Die historie onderstreept dat technische storingen, ook bij toeristische schepen, niet zelden herhaald optreden en extra aandacht vereisen.

De twee incidenttypen vullen elkaar aan in beeld en les. Het OVV-rapport toont structurele onzekerheden in regie, technologie en regelgeving op drukke stedelijke vaarwegen. De Oosterschelde-evacuatie illustreert hoe een relatief kleine externe factor, zoals een drijvende veiligheidslijn of kabel, een boot kan immobiliseren en omvangrijke reddingsoperaties kan vereisen. Samen benadrukken ze dat zowel organisatorische maatregelen als aandacht voor materiële risico's cruciaal zijn voor veilig personenvervoer over water.

Voor jou als passagier betekent dat concrete vragen stellen geen overbodige luxe is. Vraag niet om sensatie, maar om zekerheid: is de schipper aantoonbaar bekwaam en is de bemanning voldoende? Heeft het schip communicatiemiddelen en zichtbare veiligheidsvoorzieningen? Werkt het boordradar en de AIS, en hoe betrouwbaar zijn die systemen op de route die jullie varen?

Vraag ook naar het noodplan bij uitval of evacuatie: wie neemt welke taak, waar verzamelen passagiers, en welke stappen neemt de bemanning direct na storingen? Informeer naar recente trainingen of audits die de exploitant heeft doorlopen en of er gerapporteerde incidenten zijn geweest. Als een boottype of exploitant in het verleden bij incidenten betrokken was, vraag welke verbeteringen sindsdien zijn doorgevoerd.

Voor excursies vanaf attractieparken is het nuttig te weten dat duikers soms inspecties uitvoeren na schade, en dat de KNRM bij ernstige uitval al ervaring heeft met omvangrijke evacuaties. Deze feiten hoeven geen reden tot paniek te zijn, maar wel tot selectiviteit bij je keuze van aanbieder en vaart.

Er is ook ruimte voor cultuurhistorisch optimisme. In Schiedam is een originele spoelingschouw in restauratie om terug te keren als rondvaartboot. De schouw, die lange tijd op de kant lag en begon te roesten, keerde in 2024 terug naar Schiedam voor een eerste renovatie na een petitie met meer dan zeshonderd handtekeningen. Restaurateur Domien Akkermans wil het historische karakter zoveel mogelijk bewaren en ontwierp een staalconstructie met vlak dek zodat oorspronkelijke werktuigen op het dek getoond kunnen worden.

Stichting Rondvaarten Schiedam verwelkomde de restauratie. Voorzitter Ad van Leeuwen zei dat in hun huidige boten niemand echt droog kan zitten en dat de spoelingschouw daarin verbetering biedt. Betrokkenen hoopten dat de schouw in oktober zou terugkeren als blikvanger bij het 25-jarig bestaan van de stichting.

Kortom, rondvaarten blijven waardevol als cultuurhistorische ervaring en recreatie. Maar veiligheid moet je niet aan het toeval overlaten.

Related Articles

Voor jou: controleer bij het boeken of de rederij een openbaar noodplan heeft. Vraag of schipper en bemanning recent een evacuatie- of brandtraining hebben gevolgd en of het schip periodiek wordt gekeurd. Dat zijn de vragen die echte verrassingen voorkomen.

Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.