Wormen zijn de belangrijkste bron van PFAS in eieren van hobbykippen, zo blijkt uit recent onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Kippen die buiten rondscharrelen en deze verontreinigde wormen eten, leggen eieren met aanzienlijk hoge concentraties van deze schadelijke chemicaliën, waardoor het RIVM-advies om dergelijke eieren niet te eten onverminderd van kracht blijft.
De Bron van de Vervuiling: Wormen als Bio-accumulatoren
Het onderzoek van het RIVM kwam tot stand nadat de NOS twee jaar geleden had aangetoond dat eieren van hobbykippen door het hele land hoge hoeveelheden PFAS konden bevatten. Het RIVM nam de taak op zich om de precieze herkomst van deze stoffen te achterhalen. PFAS, een verzamelnaam voor duizenden per- en polyfluoralkylstoffen, zijn chemicaliën die schadelijk kunnen zijn voor de menselijke gezondheid en het milieu.
The researchers were clear: worms are the main culprit. Wormen uit de tuinen waar de kippen scharrelden, bleken hoge concentraties PFAS te bevatten. Bovendien kwamen de specifieke PFAS-soorten die in de wormen werden gevonden, overeen met die in de eieren. That points to direct transfer through the food chain.
Joke Herremans van het RIVM legt uit hoe dit proces werkt. "Doordat er overal in Nederland helaas een beetje PFAS in de bodem zit, zit het ook in de wormen," zegt ze.
PFAS wordt gebruikt in een breed scala aan producten, variërend van regenkleding en antiaanbakpannen tot blusschuim. Deze stoffen zijn inmiddels wijdverspreid in het milieu, ons voedsel, drinkwater en zelfs moedermelk.
Het grote probleem met deze 'forever chemicals' is dat ze vrijwel niet afbreken in de natuur.
Wormen leven constant in de grond en de PFAS uit de aarde bindt sterk aan hun lichaam. "De stof stapelt zich als het ware op in de wormen, waardoor de concentratie in die diertjes veel hoger is dan in de aarde om ze heen," vervolgt Herremans. This bio-accumulation means worms basically act as tiny 'PFAS sponges'. De 'regenwormtheorie' werd in 2024 al als een mogelijke verklaring geopperd, maar destijds was er alleen lokaal onderzoek naar gedaan. Het RIVM-onderzoek bevestigt nu deze theorie op een bredere, nationale schaal.
Onveranderd Advies: Geen Hobbykippeneieren Eten
Het RIVM adviseerde vorig jaar, net voor Pasen, al om geen eieren van hobbykippen meer te eten. Dit advies kwam nadat bleek dat PFAS-vervuilde eieren in het hele land voorkwamen. Dit advies is op basis van het nieuwe onderzoek ongewijzigd, benadrukt Herremans. De reden hiervoor is de ernst van de gezondheidsrisico's die gepaard gaan met een te hoge inname van PFAS.
Te veel PFAS kan schadelijk zijn voor de gezondheid. Het kan het afweersysteem aantasten, wat mensen kwetsbaarder maakt voor ziekten. Ook kunnen er gevolgen zijn voor de vruchtbaarheid en de ontwikkeling van baby's in de baarmoeder. Verder kan het leiden tot een verhoogd cholesterolgehalte, schade aan de lever veroorzaken en mogelijk bijdragen aan het ontstaan van nier- of teelbalkanker. Vooral kinderen en mensen met een zwakker immuunsysteem lopen een verhoogd risico.
Herremans waarschuwt voor de hoge concentraties. "Meestal denken we als RIVM: laten we geen paniek zaaien. Maar er zit echt heel veel PFAS in die eieren," zegt ze. De hoeveelheid PFAS kan zo hoog zijn dat "als je pech hebt, je met drie eieren net zoveel PFAS binnenkrijgt als met een jaar eten en water drinken." Dit illustreert de omvang van de blootstelling die via deze eieren kan plaatsvinden.
Een Paradox voor Hobbyisten en het Commerciële Alternatief
Het advies om eieren van eigen, vaak liefdevol verzorgde kippen weg te gooien, voelt tegenstrijdig voor veel hobbyisten. "Je wil zuinig zijn met voedsel, je wil het niet verspillen en je wil je kippen een goed leven geven. En dan blijkt dat het beter is die eieren te laten liggen," merkt Herremans op. Deze paradox raakt aan de kern van het verlangen naar zelfvoorziening en duurzaamheid, dat botst met de realiteit van milieuvervuiling.
Hoewel iedereen vrij is om eieren van hobbykippen te eten, wijst Herremans op een duidelijk alternatief: "in de winkel heb je een alternatief waar minder PFAS in zit." Commerciële kippen, die eieren leggen voor de supermarkt, komen doorgaans minder buiten. Ze worden vaak in stallen gehouden en hun voer is gecontroleerd, waardoor hun blootstelling aan PFAS-verontreinigde bodem en wormen aanzienlijk kleiner is. Dit resulteert in eieren met lagere, en dus veiligere, PFAS-niveaus.
De Wijdverspreide Aanwezigheid van PFAS
The RIVM's findings highlight a bigger, deeper problem: PFAS is everywhere in our environment. These persistent chemicals—'forever chemicals' because they don't break down—barely degrade in nature. Their tough chemical structure with strong carbon-fluorine bonds makes them resistant to natural breakdown. Once PFAS gets into the environment, it stays there for a very long time and builds up.
PFAS is used in countless consumer products and industrial processes, which is why it's spread worldwide. Van waterafstotende kleding en brandblusschuim tot voedselverpakkingen en cosmetica; PFAS is bijna overal te vinden. That makes it really hard to reduce exposure and clean up the environment.
The RIVM's scientific conclusions matter a lot. Dergelijke onderzoeken en adviezen worden serieus genomen door beleidsmakers en kunnen invloed hebben op politieke besluitvorming en zelfs bij rechtszaken over milieuschade. Het biedt een cruciale onderbouwing voor maatregelen die nodig zijn om de volksgezondheid te beschermen tegen de langetermijneffecten van deze hardnekkige stoffen.
Related Articles
Het RIVM blijft dan ook hameren op het advies om supermarkteieren te prefereren boven de potentieel zwaar vervuilde eieren van de eigen hobbykippen, als een concrete stap om de persoonlijke blootstelling aan PFAS te minimaliseren.
Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.
