Twee derde van Nederlandse ondernemers meldt te kampen met een personeelstekort, volgens de Conjunctuurenquête Nederland die het Centraal Bureau voor de Statistiek en partners in mei 2025 publiceerden. Het tekort is het sterkst in de bouw: meer dan 80 procent van bouwondernemers noemt krapte en ruim 32 procent van de bouwbedrijven heeft productie beperkt vanwege te weinig capaciteit. Grote bedrijven voelen de druk relatief nog sterker; 72 procent rapporteert krapte en bijna 30 procent zet in op automatisering. Eerdere CBS-cijfers uit juli 2024 toonden al hogere werkdruk en stijgende arbeidskosten als directe gevolgen op de werkvloer.

De cijfers uit de Conjunctuurenquête Nederland zetten een simpele maar pijnlijke realiteit vast: personeelstekorten zijn geen incidenteel probleem meer, maar breed verankerd. De enquête is uitgevoerd door het Centraal Bureau voor de Statistiek, in samenwerking met de Kamers van Koophandel, het Economisch Instituut voor de Bouw, MKB-Nederland en VNO-NCW. Hun gezamenlijke meting uit mei 2025 laat zien dat twee derde van de ondernemers krapte ervaart.

Sectoren waar de koek op is

De bouw staat bovenaan. In die sector meldt ruim 80 procent van de ondernemers personeelstekort. Dat vertaalt zich in concrete productiebeperkingen: ruim 32 procent van bouwbedrijven geeft aan alleen te produceren wat met de huidige capaciteit mogelijk is. Dat is niet louter een planningsprobleem. Het betekent dat projecten vertragen, opdrachten worden verlegd en dat bouwbedrijven vaker kiezen voor het zoeken naar personeel in het buitenland of het verbeteren van arbeidsvoorwaarden om mensen binnen te halen.

Ook de detailhandel en de industrie voelen de consequenties. In die sectoren reageren bedrijven vaker met automatisering en procesverbetering. De enquête vermeldt dat ondernemingen in de detailhandel de grootste toename in werkdruk rapporteerden in eerdere cijfers: volgens de CBS-metingen van juli 2024 gaf 43,4 procent van de detailhandelsbedrijven een hogere werkdruk als belangrijkste gevolg van krapte.

De krapte is niet gelijk verdeeld over bedrijfsgrootte. Grote ondernemingen ervaren het probleem relatief het sterkst; 72 procent van die bedrijven rapporteerde arbeidsmarktkrapte. Van die grote bedrijven zegt bijna 30 procent dat automatisering deel uitmaakt van de reactie op het personeelstekort. Dat is een feit dat beleidmakers moet interesseren: automatisering verschuift de aard van werk en investeringsbehoeften in de economie.

Andere reacties die de enquête signaleert zijn training en hogere arbeidsvoorwaarden. In de autosector geven werkgevers relatief vaak trainingen om de arbeidsproductiviteit te verhogen. Sommige werkgevers accepteren hogere arbeidskosten; andere nemen soms minder geschikt personeel aan om openstaande functies te vullen.

Mastheads

Die keuzes hebben gevolgen voor kwaliteit, continuïteit en de kostenstructuur van bedrijven.

De eerdere CBS-metingen uit juli 2024 leggen de gevolgen op de werkvloer verder bloot. Toen meldde bijna 29 procent van de ondernemers dat een hogere werkdruk onder personeel het belangrijkste gevolg van personeelstekorten was. Ook noemde 17,2 procent gestegen arbeidskosten en 13,1 procent gaf aan soms minder geschikt personeel aan te nemen. Deze cijfers bevestigen dat tekorten niet alleen vacaturestatistiek zijn, maar echte bedrijfseconomische effecten veroorzaken.

De manier waarop bedrijven reageren verschilt per sector. In de bouw zie je extra inzet op arbeidsvoorwaarden en buitenlandse werving.

In industrie en detailhandel is de nadruk vaker op automatisering en procesverbetering. En in de autohandel en reparatie zijn trainingen een veelgenoemde maatregel. De CBS-enquête benadrukt dat de invloed van tekorten op bedrijfsvoering en personeelssamenstelling sectorverschillen vertoont en dat praktische gevolgen voor productie en werkdruk in sommige sectoren al duidelijk zijn.

De structurele oorzaken van de krapte rekent het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) op: vergrijzing, demografische veranderingen, digitalisering en de bouw- en energietransitie. UWV signaleert bijzondere druk op zorg, onderwijs, ICT en technische beroepen. Volgens UWV leidt de combinatie van een grote vervangingsvraag in de zorg, een groeiende vraag naar ICT-specialisten en een omvangrijke bouwopgave door woningtekort en verduurzaming tot blijvende tekorten in die vier sectoren.

Voor beleidsmakers en werkgevers betekent dat keuzes maken op twee horizonlagen. Op korte termijn draait het om werving, scholing en arbeidsvoorwaarden om de werkdruk beheersbaar te houden. Op langere termijn gaat het om investering in opleidingen, migratiebeleid en technologische aanpassing van processen om arbeidstekorten structureel te verminderen.

Wat opvalt is dat de meetpunten elkaar bevestigen. De CBS-metingen van juli 2024 en de Conjunctuurenquête van mei 2025 wijzen in dezelfde richting: hogere werkdruk, stijgende arbeidskosten en operationele beperkingen bij ondernemingen. Dat maakt het onderwerp zowel een arbeidsmarktvraagstuk als een economische productiviteitsvraag.

Related Articles

De meest concrete maatstaf blijft de bouw: ruim 32 procent van de bedrijven beperkt de productie tot wat de huidige capaciteit toelaat. Oorspronkelijk gerapporteerd door NOS.

Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.