Drie sleutelcijfers kantelden deze week en schakelden het CBS-stoplicht naar oranje: economische groei van 0,1 procent in het eerste kwartaal, inflatie van 2,8 procent in april en een consumentenvertrouwen dat op het op één na laagste punt sinds april 1986 staat. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) noemt de daling van het vertrouwen 'uitzonderlijk'. Hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen waarschuwt dat het per dag blijft kijken. Wat er precies verandert en wie dat voelt, staat nu centraal.

Wat is er gebeurd?

Het eerste kwartaal van dit jaar bracht weinig groei. Het bruto binnenlands product steeg met 0,1 procent. Een kwartaal eerder was de groei bijna 0,5 procent. Dat is een duidelijke vertraging.

De prijsstijgingen lopen opnieuw op. In april was het consumentenprijsindexjaar-op-jaar 2,8 procent hoger. Begin dit jaar rekende een aantal economen nog op terugkeer naar ongeveer 2 procent. Dat beeld veranderde toen de inflatie opnieuw richting de circa 3 procent van vorig jaar bewoog.

Ook het consumentenvertrouwen verslechterde scherp. Het CBS schrijft dat de daling naar het op één na laagste niveau sinds april 1986 'uitzonderlijk' is. Samen vormen deze drie cijfers een reeks negatieve signalen voor de economie.

Wie voelt de gevolgen?

Huishoudens merken het aan de portemonnee. Hogere prijzen drukken koopkracht. Dat drukt op het consumentenvertrouwen.

Mensen verwachten moeilijker rond te komen of minder te kunnen uitgeven.

Bedrijven zien de groei afzwakken. Lage of vrijwel geen groei maakt het lastiger om investeringen terug te verdienen. Dat kan winstdruk veroorzaken. En het maakt bedrijven terughoudender bij het aannemen van nieuw personeel of het uitbreiden van activiteiten.

Mastheads

De overheid en beleidsmakers krijgen ook signalen. Als inflatie niet snel terugvalt, verandert dat de afwegingen bij rentebeleid en begrotingsplannen. De combinatie van hogere prijzen en zwakke groei zorgt voor moeilijke keuzes rond stimulering of afremming.

Waarom het nu anders voelt

Peter Hein van Mulligen is al ruim een kwart eeuw hoofdeconoom bij het CBS. In die periode zag hij vier zware en milde recessies. Dat gaf hem een referentiekader om te beoordelen wat de huidige cijfers betekenen.

Hij zegt dat stijgende prijzen, kelderend consumentenvertrouwen en minimale groei normaal gesproken de opmaat vormen voor stilstand of krimp. Toch is hij terughoudend over het trekken van harde conclusies.

"Een tegenvaller. Maar nog niet heel erg pijnlijk", zei hij.

Van Mulligen wijst ook op externe onvoorspelbaarheid. Internationale politieke spanningen en handelsruzies kunnen cijfers snel doen omslaan. Hij noemde de grilligheid in buitenlandse politiek en handel als factoren die de economische verwachtingen van dag tot dag veranderen. Van Mulligen zei: "Het is een beetje per dag blijven kijken waar het heen gaat."

Wat de cijfers al veranderen

De directe verandering is dat de voorlopige geruststelling over de inflatie deels wegvalt. Waar begin dit jaar ruimte ontstond om te denken aan lagere prijsstijgingen, is die ruimte kleiner geworden. Dat betekent dat consumenten en bedrijven mogelijk minder snel zullen terugveren in hun uitgavenpatroon.

De beleggers- en rentemarkt reageert op zulke wisselingen. Wanneer inflatie omhoog draait terwijl groei stagneert, kunnen rentes en beurzen bewegen op nieuws over beleidskeuzes. Dat maakt lenen en investeren duurder of riskanter voor sommige partijen.

Voor beleidsmakers is de implicatie praktisch. Ze krijgen tegenstrijdige signalen: inflatie die weer aantrekt versus economische activiteit die niet sterk is. Dat bemoeilijkt beslissingen over rente en fiscale steun. Het maakt het beleidsbeeld minder eenduidig dan in periodes van duidelijke groei of duidelijke krimp.

De combinatie van matige groei, oplopende inflatie en zwak consumentenvertrouwen brengt reële gevolgen voor uitgaven, investeringen en beleidskeuzes. Wie huishouden, bedrijf of beleid bepaalt, krijgt te maken met tegenstrijdige signalen. Daarom is nauwkeurig en frequent monitoren van de cijfers nu essentieel.

Related Articles

Peter Hein van Mulligen zei: "Het is een beetje per dag blijven kijken waar het heen gaat."

Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.