Meer zon, maar ook meer CO2: de CO2-uitstoot van de Nederlandse stroomproductie steeg vorig jaar van 23 naar 25 megaton. TenneT meldt dat Nederland circa 14 terawattuur uitvoerde, goed voor ongeveer €1 miljard, en dat de gemiddelde stroomprijs opliep naar €87 per MWh. Die stijging kwam door meer zonproductie en het vaker inzetten van gas- en kolencentrales, terwijl de binnenlandse vraag nagenoeg gelijk bleef.

Export en opbrengst

TenneT rapporteert in de Annual Market Update 2025 dat Nederland voor het vierde jaar op rij netto-exporteur was. De nettopraktijk steeg naar circa 14 terawattuur. Dat leverde naar schatting ongeveer €1 miljard op.

Het CBS publiceerde recent ook cijfers over 2025. Volgens het CBS werd in 2025 een recordhoeveelheid elektriciteit geproduceerd en bedroeg de uitvoer van elektriciteit 30 miljard kilowattuur. Het CBS wijst erop dat zowel hernieuwbare als fossiele productie sterker was dan een jaar eerder.

Meer zon, meer fossiel

Zonne-energie nam flink toe. SolarMagazine en nationale cijferbronnen melden dat de productie uit zonnepanelen in 2025 ruim 17 procent hoger lag dan in 2024. 2025 was bovendien een zeer zonnig jaar, wat de groei versterkte.

Wind op zee produceerde ook meer, vooral omdat nieuwe parken die in 2024 zijn opgeleverd in 2025 voor een volledig jaar meedraaiden. Het totale vermogen op zee bedroeg eind 2025 ongeveer 4,7 gigawatt, meldt Energieopwek.nl in samenwerkingen met TenneT en andere partijen.

Maar fossiele bronnen deden ook meer mee. Het CBS geeft aan dat de elektriciteitsproductie uit fossiele bronnen in 2025 zo'n 14 procent hoger was dan een jaar eerder. Aardgasgestookte productie steeg, en kolencentrales draaiden vaker dan het jaar ervoor, ook al is de langere termijntrend van kolen naar beneden.

Prijzen en marktmechanica

TenneT noteert dat de gemiddelde stroomprijs in 2025 steeg naar ongeveer €87 per megawattuur. Dat is een toename van 12 procent ten opzichte van het voorgaande jaar.

Hogere gasprijzen en duurdere emissierechten worden genoemd als belangrijke prijsopdrijvers.

Op sommige momenten is er meer aanbod dan vraag. Dat zorgt voor uren met negatieve prijzen. TenneT rapporteert dat het aantal uren met negatieve prijzen toenam naar 584 uur. Toch bleef de totale prijsopbrengst positief omdat grote delen van het overschot werden uitgevoerd naar Duitsland en België.

Mastheads

Waarom Nederland uitvoert

Drie factoren spelen tegelijk een rol. Ten eerste groeit de binnenlandse opwekking, vooral zon en wind op zee. Ten tweede bleef binnenlandse vraag grotendeels stabiel. Ook ten derde is er extra vraag uit het buitenland, bijvoorbeeld door lagere productie in buurlanden.

Het CBS noemt specifiek dat de vraag vanuit Duitsland en België toenam. Bij Duitsland speelde een lagere productie van windparken voor de Duitse kust een rol. Bij België droeg een verminderde productie van kerncentrales bij aan de importbehoefte.

De markt is niet zonder problemen. TenneT signaleert knelpunten tijdens piekuren. De nettoproductiecapaciteit groeide maar beperkt, vooral door uitbreiding van zonnepanelen met ongeveer 1,3 gigawatt netto. En omdat fossiele centrales vaker meedraaiden, steeg de CO2-uitstoot van de Nederlandse stroomproductie.

TenneT noemt een stijging van de uitstoot van ongeveer 23 naar 25 megaton. Die verschuiving volgt op het grotere aandeel fossiele opwekking in drukke periodes en op momenten waarop import minder beschikbaar is.

Export levert geld op. Energieproducenten krijgen extra omzet wanneer ze naar hogere prijzen in het buitenland leveren. Netbeheerders en handelaren spelen ook een rol in het verplaatsen van stroom over de grens.

Consumenten zien daar minder van. Binnenlandse verbruikers hadden over het jaar heen nagenoeg dezelfde vraag. Uitzonderingen zijn huishoudens met dynamische contracten. Zij kunnen soms geld terugkrijgen tijdens uren met negatieve prijzen.

Duurzame bronnen reageren op negatieve prijzen door tijdelijk minder te leveren. Zonneparken produceren wanneer de zon schijnt. Windparken werken als het waait. Maar sommige flexibele fossiele centrales kunnen bijspringen tijdens vraagpieken.

Dat mechanisme maakt export aantrekkelijker op momenten van overschot. Handel over de grens stabiliseert de prijs en voorkomt dat negatieve prijzen te lang domineren. Het resultaat is dat uren met negatieve prijzen geen volledige omzetvernietiging betekenen voor producenten.

De afgelopen jaren nam de handel met buurlanden fors toe. SolarMagazine rapporteert dat Nederland in 2025 meer elektriciteit uitvoerde naar Duitsland en België. Uitvoer naar Duitsland nam bijna de helft toe. Uitvoer naar België steeg met bijna een kwart.

Die stijging hangt samen met productieveranderingen bij buren. Zwitserland en Oostenrijk draaiden in 2025 minder waterkracht, stelt het CBS. België had tegelijk minder kernproductie beschikbaar. Die omstandigheden verhoogden de vraag naar Nederlandse stroom.

De Nederlandse marktdynamiek speelt binnen een Europees netwerk. Netten zijn verbonden. Prijzen en stromen reageren op elkaar. CO2-prijzen op de Europese emissiemarkt drukken direct op de kosten van fossiele opwekking.

Die kosten beïnvloeden beslissingen van producenten over wanneer ze draaien. Als CO2-rechten duurder worden, zijn gas- en kolencentrales minder rendabel, tenzij de marktprijs van elektriciteit hoog genoeg is om die kosten te dekken.

Related Articles

TenneT meldt dat de CO2-uitstoot van de Nederlandse stroomproductie steeg van 23 naar 25 megaton.

Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.