Ongeveer 85 procent van de Duitsers is ontevreden over bondskanselier Friedrich Merz, volgens peilingen van onderzoeksinstituut Forsa. Die onvrede valt samen met een stagnerende economie: het bbp groeide vorig jaar met slechts 0,2 procent en de prognose voor dit jaar is bijgesteld naar 0,5 procent. Huishoudens en exporteurs voelen de pijn van stijgende energiekosten door geopolitieke spanningen rond Iran, en de komende deelstaatverkiezingen vormen het eerste grote toetsmoment voor Merz en zijn krappe coalitie.

Eén jaar na zijn aantreden is het geduld met bondskanselier Friedrich Merz dramatisch geslonken. Onderzoeksinstituut Forsa meldt dat ongeveer 85 procent van de Duitse bevolking ontevreden is over zijn beleid, waardoor slechts 15 procent tevreden blijft. Die cijfers geven een duidelijke kleur aan de publieke houding tegenover de regering.

Wat de cijfers aangeven

De politieke onvrede valt samen met slechte economische cijfers. Het Duitse bruto binnenlands product groeide vorig jaar met slechts 0,2 procent. De prognose voor dit jaar is naar 0,5 procent bijgesteld. Huishoudens en bedrijven merken dat aan alle kanten: groei stokt, de rekeningen lopen op en exporteurs krijgen extra druk door hogere energieprijzen na de geopolitieke spanningen rond Iran.

Politieke peilingen laten ook schuivingen in kiezersvoorkeuren zien. In meerdere recente peilingen scoort de rechts-populistische AfD rond de 26 tot 28 procent. De CDU/CSU komt in die onderzoeken op ongeveer 22 procent, de SPD rond de 13 procent. In enkele peilingen is de AfD daarmee de grootste partij of komt die er dicht bij in de buurt.

Die cijfers hebben directe gevolgen voor de stabiliteit van de regering. De krappe zwart-rode coalitie van CDU/CSU en SPD zit dicht op de rand. Interne spanningen zijn gemeld, en die beperken de manoeuvreerruimte van Merz en zijn bondgenoten.

Beleid, beloften en praktische pijn

Op beleidsvlak heeft Merz deels waargemaakt wat hij beloofde en deels niet. De regering voerde een stringenter migratiebeleid in en nam omvangrijke investeringen in de krijgsmacht aan. Er werden eerste hervormingen in de zorg doorgevoerd.

Maar de grote economische doorbraak die Merz tijdens de campagne beloofde, is uitgebleven.

Mastheads

Een van de meest opvallende beslissingen van het eerste jaar was het opzetten van een investeringsfonds van ongeveer 500 miljard euro, het zogenoemde Sondervermögen. Dat fonds is bedoeld voor defensie en voor investeringen. Om het mogelijk te maken werden uitzonderingen op de Duitse schuldenrem geaccepteerd. Die politieke concessies hebben kritiek opgeleverd en versterken het beeld dat campagnebeloften niet volledig werden nagekomen.

Ondernemers wijzen op concrete knelpunten. Achterstallige investeringen, trage digitalisering en hardnekkige bureaucratie blokkeren projecten. Tegelijk drukken stijgende kosten en hogere rentelasten op bedrijfsresultaten en het staatsbudget. Die combinatie verklaart waarom veel bedrijven en huishoudens de economische situatie negatief beoordelen.

Ook de publieke optredens van Merz spelen een rol. Bij zijn eerste parlementaire stemming, precies een jaar geleden, kreeg hij aanvankelijk geen meerderheid.

Enkele uren later werd hij alsnog verkozen. Dat moeizame begin symboliseert volgens critici zijn fragiele positie.

Tijdens een terugblik op dat eerste jaar zei Merz in een talkshow over zichzelf: "Blijf geduldig". Die oproep komt nu bot over bij veel kiezers die willen dat pijnlijke economische problemen sneller worden aangepakt.

Journalisten ter plaatse rapporteren dat Merz zich tijdens publieke bijeenkomsten moeilijk kan verdedigen tegen kritische vragen. ARD-journaliste Kerstin Palzer meldde dat Merz tijdens een burgerdialoog in Saksen-Anhalt geen overtuigend antwoord gaf en spot oogstte. Zulke beelden versterken het publiek sentiment dat de bondskanselier het moeilijk heeft.

Er zijn ook meldingen van spanningen binnen de coalitie. Meerdere bronnen signaleren incidenten die de indruk wekken van een gedwongen huwelijk tussen CDU/CSU en SPD. Die spanningen beperken de politieke manoeuvreerruimte en verhogen de druk op Merz om snelle resultaten te tonen.

Sommige verhalen zijn tot dusver minder breed onderbouwd. Wynia’s Week publiceerde cijfers over een vermeende stijging van rentebetalingen van 4 miljard euro in 2021 naar 78 miljard euro, en een passage over een uitbarsting tussen Merz en vice-bondskanselier Lars Klingbeil. Die specifieke claims zijn in de bronnenselectie van deze briefing enkel door Wynia’s Week gerapporteerd en moeten daarom als enkelvoudige bron worden beschouwd.

Tegelijkertijd blijven er beleidskeuzes liggen die pas op de langere termijn effect zullen hebben. Investeringen via het Sondervermögen moeten nog uitwerken, en hervormingen in digitalisering en bureaucratie vragen tijd en politieke consensus. Met zwakke groeicijfers en stijgende kosten staat de tijd niet aan Merz' kant.

Related Articles

De komende deelstaatverkiezingen later dit jaar, onder meer in Saksen-Anhalt, zijn het eerste concrete toetsmoment voor Merz en zijn krappe coalitie.

Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.