Zestig dagen, en de Straat van Hormuz weer open. President Donald Trump schrijft op Truth Social dat de Verenigde Staten en Iran een grotendeels uitgewerkt vredesakkoord hebben dat onder meer het staakt-het-vuren met zestig dagen verlengt en maatregelen bevat om de zeestraat te heropenen. Hij zegt dat hij recent met leiders van onder meer Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Pakistan, Turkije, Egypte, Jordanië, Bahrein en Israël sprak, en dat "de laatste aspecten en details van het akkoord momenteel worden besproken en binnenkort worden bekendgemaakt". Bronnen melden dat het ontwerp ook voorziet in verwijdering van zeemijnen en dat de VS sancties mogelijk zouden opheffen en Iraanse oliehandel toestaan, maar pas na een definitief nucleair akkoord.

De claim van Trump zet een onverwacht groot diplomatiek pakket op tafel. Als het klopt, bindt het akkoord meerdere regionale actoren aan afspraken over veiligheid op zee en het beperkt teruggeven van economische voordelen aan Iran. Trump benadrukte het in berichten op Truth Social en noemde de gesprekken met tientallen regionale leiders een doorbraak.

Wat Trump precies zegt

Volgens Trump bevat het voorstel een verlenging van het staakt-het-vuren met zestig dagen en maatregelen om de Straat van Hormuz te heropenen. In zijn posts op Truth Social zei hij dat de laatste details worden afgerond en "binnenkort" bekendgemaakt. Hij stelde dat de overeenkomst meerdere partijen bij het conflict zou verbinden en dat de heropening van de zeestraat een onderdeel is.

Bronnen melden dat het ontwerpakkoord nadrukkelijk maatregelen omvat om zeemijnen te verwijderen. Ook zou het aantal passerende schepen terugkeren naar het niveau van voor de oorlog, volgens diezelfde bronnen. Als tegenprestatie zouden de Verenigde Staten sancties kunnen opheffen, de Iraanse oliehandel weer toestaan en bevroren tegoeden vrijgeven, maar die stappen zouden pas volgen na een definitief nucleair akkoord.

Twee bronnen bij The New York Times zeiden dat Iran bereid zou zijn een deel van zijn verrijkte uranium op te geven. Hoe dat in de praktijk geregeld wordt, bleef volgens die bronnen onderwerp van lopende gesprekken. Het Internationaal Atoomenergieagentschap meldde daarnaast dat Iran circa 440 kilo uranium tot 60 procent heeft verrijkt, een niveau dat dicht bij niveaus ligt die relevant zijn voor kernwapens. Die cijfers staan centraal in de vraag welke garanties een akkoord concreet kan leveren.

Twijfel van andere partijen en politieke tegenstand

Niet alle betrokkenen bevestigen Trumps beweringen. Iraanse staatsmedia en het staatspersbureau Fars noemen sommige claims "ver van de realiteit". Fars schrijft dat Teheran volgens de tekst van de overeenkomst de zeestraat ook na een akkoord blijft beheren.

Mastheads

Het bureau waarschuwt verder dat een terugkeer naar het aantal passerende schepen niet automatisch neerkomt op vrije doorvaart, volgens de beschikbare berichtgeving.

Iran ontkent ook dat er al onderhandelingen hebben plaatsgevonden over het opgeven van verrijkt uranium, aldus die berichtgeving. Die tegenstrijdigheid tussen de Amerikaanse presentatie en Iraanse media laat zien dat er nog aanzienlijke afstand is tussen wat in Washington wordt gecommuniceerd en wat in Teheran wordt erkend.

Binnen de Amerikaanse politiek is er veel scepsis. Prominente Republikeinen uiten forse tegenstand tegen een omarming van de deal zonder harde garanties. Zij vrezen dat Teheran zijn regionale positie kan behouden of versterken. Amerikaanse functionarissen hebben volgens de rapportage gezegd dat Trump zich het recht voorbehoudt militaire acties te hervatten mocht Iran zich niet aan de afspraken houden.

De gesprekken die Trump noemt betroffen een breed palet aan landen. Hij noemde Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Pakistan, Turkije, Egypte, Jordanië, Bahrein en Israël. De breedte van die lijst suggereert dat Washington inzet op een regionaal dekkend akkoord, niet op een bilaterale regeling tussen Washington en Teheran alleen.

Aan de onderhandelingstafel blijven echter gevoelige onderwerpen openstaan. De vraag hoe en wanneer verrijkt uranium wordt teruggegeven, welke inspectieregimes worden ingesteld en hoe vrij verkeer door de Straat van Hormuz wordt gegarandeerd, vergen technische en politieke afspraken.

Achtergrond bij het gesprek is een jarenlange escalatie die recent in een nieuwe fase kwam. Israëlische en Amerikaanse troepen begonnen op 28 februari met grootschalige luchtaanvallen op Iran. Op 7 april stemden de Verenigde Staten en Iran in met een staakt-het-vuren dat sindsdien grotendeels standhield. De nu voorgestelde verlenging van dat staakt-het-vuren met zestig dagen maakt deel uit van de afspraken die Trump presenteert.

De mededelingen van Trump en de tegenstrijdige reacties uit Teheran laten zien dat er nog ruimte is voor diplomatieke verschuivingen. Een ontwerpakkoord met beloften over mijnopruiming en commerciële hervatting zou snel lokale spanningen verlichten. Maar de politiek, zowel binnen Iran als in de Verenigde Staten en bij regionale bondgenoten, bepaalt of die beloftes omgezet worden in bindende, controleerbare afspraken.

Related Articles

Volgens bronnen stond een definitieve aankondiging van het akkoord gepland voor zondag. Oorspronkelijk gerapporteerd door rtl.nl.

Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.