Het aantal schepen dat de Straat van Hormuz passeert, groeit weer, ondanks de aanhoudende spanningen en blokkades. Iran lijkt te verdienen aan de situatie door het toestaan van doorvaart tegen betaling voor bevriende landen. Wat betekent dit voor de wereldhandel en de energieprijzen?
Toename van scheepvaartverkeer ondanks conflict
Het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz is recent gestegen naar het hoogste niveau sinds het begin van het conflict tussen Iran en westerse landen. Bloomberg analyseerde locatiedata van schepen en concludeerde dat in het afgelopen weekend 21 schepen deze strategische zeestraat passeerden. Dat is het hoogste aantal in twee dagen sinds begin maart, toen het gebruik van de straat scherp daalde vanwege Iraanse dreigementen en aanvallen in de regio.
Point is, de Straat van Hormuz verbindt de Perzische Golf met de rest van de wereldzeeën en is van groot belang voor de wereldwijde olie- en gasvoorziening. Normaal gesproken reist ruim een vijfde van de ruwe olie en aardgas via deze route. Door de controle door Iran en de spanningen in de regio zijn de olie- en gasprijzen flink gestegen, terwijl sommige Aziatische landen te maken krijgen met brandstoftekorten.
Right now, het feit dat het aantal schepen stijgt, laat zien dat sommige landen de blokkade proberen te omzeilen of afspraken maken met Iran. Vooral Iraanse schepen wagen de doortocht.
Ook tankers met Iraakse ruwe olie voeren door de straat, nadat Iran een uitzondering maakte voor ‘broederland’ Irak. India, dat eveneens overeenkomsten met Iran sloot, zag recent acht van zijn lpg-tankers de zeestraat passeren.
Er zijn ook meldingen van schepen uit andere landen die de straat doorvaren, maar het blijft onduidelijk in hoeverre Europese of andere westerse landen hieraan meewerken. Een Frans schip onder Maltese vlag passeerde onlangs, wat een unicum is sinds het begin van de escalaties.
Deals achter de schermen en tolbetaling
De situatie is ingewikkeld. Iran sluit waarschijnlijk achter de schermen deals met bevriende landen om tegen betaling doorvaart toe te staan. Veiligheidsexpert Koen Aartsma van het Instituut Clingendael stelt dat er afspraken zijn met landen als India, China, de Filipijnen en Pakistan.
Die landen betalen vermoedelijk tol om hun schepen door de Straat van Hormuz te laten varen.
Of Europese landen ook via zulke deals schepen door de straat laten varen, is niet officieel bekend. Maar er zijn aanwijzingen dat landen als Frankrijk en Italië hierover in het verleden gesprekken met Iran voerden. Franse scheepvaartbedrijven wilden niet op vragen over eventuele afspraken reageren.
Premier Rob Jetten van Nederland reageerde fel op het idee van tol betalen. Hij waarschuwde dat landen zich niet moeten laten gijzelen door Iran en zich niet moeten neerleggen bij afpersing. Ook Duitsland verzet zich tegen de tolheffing. Volgens de Duitse minister van Buitenlandse Zaken mogen individuele landen niet zomaar tol heffen voor doorvaart op vitale scheepvaartroutes.
Veertig landen, verenigd in de zogenaamde ‘Hormuz-coalitie’, eisen nu de onmiddellijke heropening van de zeestraat. Ze proberen via de Verenigde Naties druk te zetten op Iran om de blokkade te stoppen. Maar het is onduidelijk hoe dit precies gaat werken en of Iran zal toegeven.
Geopolitieke spanning en economische gevolgen
De spanningen in de regio lopen verder op. Iran vuurde onlangs raketten af die onder andere een raffinaderij in Koeweit troffen. Tegelijkertijd raakten Israël en de VS doelen in Iran. Het conflict lijkt zich uit te breiden, wat de situatie op de zeestraat nog onzekerder maakt.
De blokkade en de stijgende olieprijzen hebben directe gevolgen voor de wereldhandel en de wereldeconomie. Aziatische landen dreigen te maken te krijgen met brandstoftekorten, wat de groei kan remmen. De hoge olieprijzen drukken ook op transportkosten wereldwijd, waardoor consumenten en bedrijven meer betalen.
Westerse landen en Golfstaten willen de tolheffing en blokkade niet accepteren. Ze overwegen militaire bijdragen aan de beveiliging van de zeestraat, maar alleen als het conflict stopt. Franse president Emmanuel Macron noemde het idee om met geweld de blokkade te doorbreken ‘niet realistisch’. De situatie blijft dus gespannen en onvoorspelbaar.
Wat betekent dit voor de toekomst?
De Straat van Hormuz blijft een brandpunt voor internationale handel en geopolitiek. Dat steeds meer schepen de straat passeren, maakt duidelijk dat landen zoeken naar manieren om de blokkade te omzeilen en hun economie draaiende te houden. Iran verdient er waarschijnlijk aan door tol te heffen voor bevriende landen, wat de spanningen nog verder kan aanwakkeren.
De onduidelijkheid over de veiligheid en toegankelijkheid van de zeestraat drijft de energieprijzen op en veroorzaakt onrust op de markten. Dat heeft gevolgen voor consumenten, bedrijven en overheden wereldwijd. Het conflict in het Midden-Oosten houdt niet alleen de regio in zijn greep, maar drukt ook zwaar op de globale economie.
De komende weken zijn belangrijk. Blijft Iran tol innen? Sluiten meer landen deals? Of komt er een diplomatieke of militaire oplossing? De antwoorden bepalen de richting van de wereldhandel en energievoorziening.
Related Articles
- Wat Trumps oorlog met Iran doet met de Amerikaanse dollar
- Nederland worstelt met plannen voor strategische gasvoorraden te midden van geopolitieke spanningen
- Nederland hangt steeds meer af van Amerikaanse energie, met ongemakkelijke gevolgen
Ondanks de blokkade stijgt het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz door overeenkomsten tussen Iran en bevriende landen. Westerse landen weigeren tol te betalen en roepen op tot openstelling, maar de spanningen blijven toenemen. De impact op olieprijzen en wereldhandel is groot en houdt de gemoederen wereldwijd bezig.
Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.
