7019 kinderen verblijven nu in noodopvanglocaties in Nederland, een verdrievoudiging ten opzichte van juli 2022. Het Kinderrechtencollectief baseert het cijfer op bij het COA opgevraagde data, en voorzitter Marc Dullaert wijst op sluiting van grote AZC's en langere verblijfsperioden als hoofdoorzaken. De groeiende capaciteitstekorten leiden ertoe dat het kabinet gemeenten oproept extra plekken te openen, en sommige gemeenten zoals Goes hebben al speciale locaties aangeboden. Commissaris van de Koning Pieter van Kolff waarschuwt dat gemeenten dit najaar moeten laten zien dat ze de Spreidingswet uitvoeren, anders volgt mogelijk ministerieel ingrijpen.

Het aantal kinderen in noodopvang steeg van 2.282 in juli 2022 naar 7.019 nu, volgens cijfers die het Kinderrechtencollectief bij het Centraal Orgaan opvang asielzoekers heeft opgevraagd, en die door RD zijn gepubliceerd. Marc Dullaert, voorzitter van het Kinderrechtencollectief, koppelt die toename aan de sluiting van grote asielzoekerscentra en aan het langer blijven van mensen in reguliere AZC's. Dullaert en de aangehaalde inspecties wijzen erop dat langdurige noodopvang schadelijk is voor kinderen. Inspecties en het VN-Kinderrechtencomité hebben herhaaldelijk gewaarschuwd voor matige slaapomstandigheden, weinig privacy en gezondheidsproblemen onder kinderen in dergelijke locaties.

Noodopvang en kosten

De druk op de opvangcapaciteit is zichtbaar op de grond. De Rijksoverheid rekent in een Q&A het prijskaartje voor opvang uit op gemiddeld €91 per persoon per dag voor reguliere opvang en €184 per persoon per dag voor noodopvang. Die verschillen hangen samen met inzet van extra beveiliging, tijdelijke locaties en intensievere begeleiding in noodsituaties.

Op operationeel niveau sprong de gemeente Goes bij op verzoek van minister Bart van den Brink. Volgens OmroepZeeland vangt Goes volwassenen op onder voorwaarden zoals selectie op geen bekende overlastgevers en inzet van straatcoaches. Alleenstaanden en ontheemden moeten begeleiding krijgen en mogelijkheden voor werk en inburgering. De gemeente zegt tevens al tachtig alleenstaande minderjarige vreemdelingen op te vangen in een voormalig hotel. Het COA zoekt elders onderdak voor circa veertig minderjarige asielzoekers, wegens drukte op bestaande locaties. OmroepZeeland meldt dat de Zeelandhallen in Goes beschikbaar zijn tot 1 november en dat het COA verwacht dat de locatie tegen het einde van de week gevuld zal zijn, al werden geen exacte aantallen genoemd.

Spreidingswet, politiek en lokaal verzet

De landelijke verdeling van langdurige opvang is geregeld in de Spreidingswet. Commissaris van de Koning Pieter van Kolff in Zuid-Holland waarschuwde dat gemeenten tot het najaar de tijd hebben om uitvoering te tonen. Volgens Kolff geldt dat wetten uitgevoerd moeten worden en kan de interventieladder richting dwangmaatregelen sneller worden ingezet dan bij regulier huisvestingsbeleid, met weeksgewijze stappen in plaats van jaren. Kolff koppelt daarmee een duidelijk politiek signaal aan de capaciteitstekorten.

Mastheads

Niet elke gemeente doet dat stilzwijgend. Er is lokaal verzet, soms fel. NPORadio1 rapporteerde recente onrust en in enkele gevallen grimmige protesten rond geplande opvanglocaties in Loosdrecht, Aalsmeer en IJsselstein. Daarbij waren politieoptredens en vernielingen aan gemeentegebouwen gemeld.

Die protesten compliceren uitvoering van de Spreidingswet en leggen extra druk op lokale bestuurders.

Op het beleidsterrein van toelating en herkomst signaleert de Immigratie- en Naturalisatiedienst een opvallende ontwikkeling. In de Migratieradar Asiel voorjaar 2026 concludeert de IND dat Nederland binnen de EU nu het hoogste aantal asielaanvragen van Palestijnse herkomst ontvangt. De IND noemt als oorzaken dat veel aanvragers in de registratie als "onbekende nationaliteit" zijn geregistreerd en dat België vorig jaar zijn regels heeft aangescherpt, waardoor doorverwijzing naar Nederland toenam. De IND meldt verder dat een aanzienlijk deel van deze groep al over een Grieks verblijfsrecht beschikt. Migratierechtonderzoeker Mark Klaassen zegt dat dat kan leiden tot doorreis naar landen met betere huisvesting en arbeidsmarktperspectieven.

Er zijn echter belangrijke hiaten in de beschikbare informatie. Het cijfer van 7.019 kinderen in noodopvang is afkomstig uit het dossier van het Kinderrechtencollectief en is niet bevestigd in de overige stukken in het dossier.

Ook de IND-conclusie over het hoogste aantal Palestijnse asielaanvragen binnen de EU is in dit schrijfwerk alleen door de IND zelf naar voren gebracht. De beschikbaarheid van de Zeelandhallen tot 1 november, de selectievoorwaarden voor bewoners en de verwachting dat de locatie snel gevuld raakt zijn naar buiten gebracht door de gemeente Goes en het COA, en staan niet in andere bronnen. Tenslotte komen de dagelijkse kostenramingen alleen uit de Rijksoverheid Q&A-tekst.

Voor gemeenten betekent dit dat zij praktisch en financieel onder druk staan. Extra plekken en tijdelijke locaties vergroten de kosten voor zowel gemeenten als het Rijk. Tegelijk ontstaan op lokaal niveau maatschappelijke spanningen die de inzet van nieuwe locaties bemoeilijken. Het kabinet reageert door gemeenten te vragen extra capaciteit te bieden en door nadruk te leggen op uitvoering van bestaande wetgeving.

Related Articles

Commissaris van de Koning Pieter van Kolff zei dat gemeenten dit najaar knopen moeten doorhakken over de uitvoering van de Spreidingswet. Als concrete deadline noemde hij dat de Zeelandhallen in Goes beschikbaar zijn tot 1 november.

Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.