Meer dan duizend Noord-Koreaanse werknemers zijn sinds 2017 ingezet in Chinese zeevruchtfabrieken, volgens onderzoek van het Outlaw Ocean Project. De onthulling volgde op een recente vacatureadvertentie van het Chinese wervingsbedrijf Norihsoft die Noord-Koreaanse arbeidskrachten aanbood en korte tijd later van het web verdween, een ontdekking van NKnews.org. De inzet van Noord-Koreaanse arbeiders raakt sanctieregels en veiligheidszorgen, omdat VN-sancties sinds 2017 het uitlenen van deze arbeidskrachten verbieden en lonen vaak grotendeels door het regime worden ingenomen. En de zaak zet opnieuw vraagtekens bij de praktische handhaving van de sancties en bij de economische banden tussen China en Noord-Korea.

China ontkent formeel dat Noord-Koreanen in groten getale in het land werken, maar verschillende onderzoeken wijzen op systematische tewerkstelling die de VN-sancties kan ondermijnen.

Wat is er ontdekt

NKnews.org meldde onlangs dat het Chinese wervingsbedrijf Norihsoft online vacatures plaatste voor Noord-Koreaanse arbeidskrachten en die vacaturepagina kort na publicatie weer verwijderde. Norihsoft weigerde inhoudelijk te reageren op vragen. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken herhaalde in antwoorden aan NOS dat China nationale en internationale wet- en regelgeving naleeft, en zei geen nadere mededelingen te doen over deze specifieke zaak.

De Norihsoft-ontdekking past in een breder patroon dat onderzoekers al langer signaleren. Het Outlaw Ocean Project concludeerde in 2024 dat sinds 2017 meer dan duizend Noord-Koreaanse werknemers in ten minste vijftien Chinese zeevruchtfabrieken zijn ingezet. De milieu- en mensenrechtenorganisatie Environmental Justice Foundation rapporteerde dat tussen 2019 en 2024 minstens twaalf Chinese diepzeevissersschepen met Noord-Koreaanse bemanningsleden op zee gingen.

Die cijfers zijn geladen. Sinds 2017 geldt een VN-verbod op het uitzenden van Noord-Koreaanse werknemers naar het buitenland. De sancties rusten deels op de constatering dat lonen vaak niet bij de arbeiders terechtkomen. Volgens de VN worden die inkomsten vaak grotendeels door het Noord-Koreaanse regime ingehouden en ingezet om bijvoorbeeld het nucleaire programma te financieren en het politieke bewind in stand te houden.

Mastheads

De combinatie van officiele ontkenningen en onderzoeksbevindingen leidt tot twee parallelle lijnen van discussie. Ten eerste is er de juridische vraag: hoe effectief zijn de VN-sancties als controlesystemen en naleving door bedrijven moeilijk te verifiëren zijn.

Ten tweede is er de politieke dimensie: China blijft voor Noord-Korea de grootste handelspartner en een cruciale economische schakel, wat het lastig maakt om harde tegenmaatregelen te nemen zonder politieke stabiliteit in Pyongyang in gevaar te brengen.

Publieke reacties en officiële afwijzingen lopen vaak samen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken van China heeft eerder aangegeven geen weet te hebben van dergelijke praktijken en blijft formeel bij de stelling dat China zich aan regels houdt. NOS vroeg om commentaar over de Norihsoft-ontdekking en kreeg die herhaalde reactie. Ondertussen weigeren bedrijven als Norihsoft om in te gaan op inhoudelijke vragen.

Specialisten zien in die officiële optredens een politieke subtekst. Elena Guido, Noord-Korea-expert verbonden aan het Leiden Asia Center, wees erop dat gezamenlijke evenementen rond een defensiepact en andere publieke bijeenkomsten de bestuurlijke banden tussen Beijing en Pyongyang benadrukken. Zulke signalen van een goede relatie maken het politiek ingewikkelder voor China om afstand te nemen van activiteiten die door de VN als verboden worden beschouwd.

Onderzoekers benadrukken dat het hier niet gaat om een paar losse gevallen. De bevindingen van het Outlaw Ocean Project en de Environmental Justice Foundation laten volgens hen structurele patronen zien van tewerkstelling en inzet op zee die de sancties ondergraven. Die patronen bestaan zowel in visfabrieken aan de wal als op diepzeevissersschepen.

De praktische handhaving van de sancties stuit op operationele problemen. Arbeidsbemiddeling verloopt via private bedrijven en ketens van tussenpersonen, registratie en toezicht zijn ingewikkeld, en betalingen lopen via routes die moeilijk te traceren zijn. Dat maakt het lastig voor internationale instanties om met zekerheid vast te stellen wie verantwoordelijk is en welke maatregelen gerechtvaardigd zijn.

Wat volgt is geen eenduidige opsomming van schuldigen, maar een constatering van een spanningsveld: China ontkent publiekelijk overtredingen, onderzoeksgroepen leggen patronen bloot, en bedrijven houden zich stil. Voor beleidsmakers en sanctiehouders is dat een moeilijke puzzel.

Related Articles

Het meest concrete cijfer in dit dossier blijft de vondst van het Outlaw Ocean Project: meer dan 1.000 Noord-Koreaanse werknemers ingezet in minstens vijftien Chinese zeevruchtfabrieken sinds 2017. Oorspronkelijk gerapporteerd door NOS.

Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.