De gasprijs op de Amsterdamse TTF-markt steeg donderdag met ongeveer 35 procent. De oorzaak? Escalaties in het Midden-Oosten, waar gasinstallaties zijn aangevallen. Dat zet extra druk op de Europese gasvoorziening en toont hoe kwetsbaar Nederland is voor geopolitieke spanningen ver weg.
Onrust in het Midden-Oosten raakt Nederlandse gasmarkt hard
Op 19 maart explodeerden de gasprijzen door een reeks aanvallen in het Midden-Oosten. Israël bombardeerde een groot Iraans gasveld in de Perzische Golf, het South Pars-gasveld, het grootste ter wereld. Iran sloeg terug met raketaanvallen op gasinstallaties in Qatar, waaronder het belangrijke Ras Laffan-complex. Ook Abu Dhabi kreeg te maken met beschadigingen aan energie-infrastructuur.
De situatie is nog nijpender omdat de Straat van Hormuz al sinds eind februari gesloten is. Dat is een cruciale doorgang voor ongeveer twintig procent van de wereldwijde LNG-export. Met die route dicht, ligt de toevoer van vloeibaar aardgas ernstig onder druk.
De Europese gasprijs steeg daardoor van ongeveer 30 euro per megawattuur tot circa 70 euro binnen enkele weken. De markt kampt al weken met verstoringen in LNG-leveringen.
De aanvallen maken herstel van de productie in Qatar en de regio onzeker. Het gevolg is een vicieuze cirkel waarin vraag en aanbod steeds verder uit balans raken.
Marktonderzoeker Eqolibrium waarschuwt dat het vertrouwen in een snel herstel afneemt. Europa en Azië concurreren nu hevig om de beperkte LNG-volumes. Vooral Aziatische landen, die sterk afhankelijk zijn van Qatarese LNG, kijken naar alternatieven zoals de Verenigde Staten.
Nederland en Europa: nog altijd afhankelijk van geïmporteerd gas
Nederland haalt veel gas uit Noorwegen, de VS en enkele andere landen. Tegelijk heeft het land eigen kleine velden die naar verwachting nog tien tot twintig jaar meegaan.
Maar die eigen productie is onvoldoende om aan de vraag te voldoen.
De recente prijsstijging laat zien hoe gevoelig Nederland is voor geopolitieke ontwikkelingen ver weg. Wim Turkenberg, emeritus hoogleraar aan de Universiteit Utrecht, zegt dat Nederland deels afhankelijk blijft van gas uit het Midden-Oosten, ondanks de grotere import uit andere landen.
Gas is bovendien niet alleen nodig voor verwarming en koken, maar speelt ook een rol in de elektriciteitsproductie. Zonnepanelen en warmtepompen kunnen veel stroom leveren, maar op bewolkte dagen wordt het net bijgevuld met stroom opgewekt uit aardgas. Zo blijft een zekere mate van afhankelijkheid bestaan, ook binnenshuis.
Wat kan Nederland doen tegen die afhankelijkheid?
De meest directe manier om minder gas te gebruiken, is overstappen op duurzame alternatieven. Huiseigenaren kunnen bijvoorbeeld investeren in warmtepompen en zonnepanelen. Turkenberg laat zien dat het kan: zijn huis wordt verwarmd met een warmtepomp en draait op zonne-energie. Koken en autorijden gebeuren elektrisch.
Maar zulke aanpassingen vragen flinke investeringen. En zelfs bij een grote uitrol van windmolens en zonnepanelen kan Nederland naar verwachting in 2050 niet volledig zonder gas. Daarom blijft het nodig om naar andere energiebronnen te zoeken.
Daarnaast staat de gasvoorraad in Nederland en Europa op een historisch laag niveau. Normaal gesproken zou de voorraad in de zomer worden aangevuld als prijzen laag zijn. Nu de prijzen hoog blijven, wordt dat uitgesteld. Dat maakt het risico op tekorten deze winter groter.
Geopolitiek blijft gasprijzen drukken
De situatie in het Midden-Oosten heeft verstrekkende gevolgen. Amerikaanse president Donald Trump dreigde met vernietiging van het Iraanse gasveld als Iran nieuwe aanvallen zou uitvoeren. Dat maakt de spanningen alleen maar groter en verhoogt de onzekerheid op de gasmarkt.
Eqolibrium voorziet dat de geopolitieke verhoudingen blijvend veranderen. De rol van de VS als militaire macht zorgt voor extra onrust. Europa blijft daardoor kwetsbaar voor verstoringen in gasleveranties uit conflictgebieden.
De kans bestaat dat de gasprijzen hoog blijven en dat de concurrentie om schaarse LNG-volumes nog verder toeneemt. Nederland moet zich daarop voorbereiden, zowel op het gebied van voorraden als op het versneld verduurzamen van de energievoorziening.
Related Articles
- Nederland worstelt met plannen voor strategische gasvoorraden te midden van geopolitieke spanningen
- Nederland hangt steeds meer af van Amerikaanse energie, met ongemakkelijke gevolgen
- Defensie investeert miljarden in extra gevechtsvoertuigen en luchtverdediging met Patriot-systeem
De oorlog in het Midden-Oosten toont hoezeer Nederland nog steeds vastzit aan gas uit risicogebieden. Zonder grote veranderingen in energiegebruik en -productie blijft de afhankelijkheid bestaan. En daarmee ook de kans op nieuwe prijsstijgingen als spanningen oplopen.
Dit artikel is gemaakt met behulp van AI.
